Ngày 23/9/2026, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nâng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 lên 7,8%, từ mức dự báo 7,2% đưa ra trước đó. Cùng thời điểm, Chính phủ đẩy mạnh triển khai các chính sách về sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo và phát triển tài sản trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Hai diễn biến này cho thấy một vấn đề ngày càng rõ: khi nền kinh tế tăng trưởng nhanh, yêu cầu đối với chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng ngày càng cao.

Nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng tích cực

Theo ấn phẩm Triển vọng Phát triển châu Á tháng 9/2026, ADB nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2026 lên 7,8% và dự báo tăng trưởng năm 2027 ở mức 7,6%. Trong nửa đầu năm 2026, GDP Việt Nam tăng khoảng 8,2%, cao hơn mức 7,5% của cùng kỳ năm 2025. Công nghiệp chế biến, chế tạo, tiêu dùng trong nước, đầu tư và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục là những động lực quan trọng của nền kinh tế.

Tuy nhiên, cùng với triển vọng tích cực, ADB cũng lưu ý đến những rủi ro liên quan đến lạm phát, tăng trưởng tín dụng và những bất định từ môi trường kinh tế bên ngoài. Theo ADB, để duy trì đà tăng trưởng, Việt Nam cần tiếp tục bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy cải cách cơ cấu và đặc biệt là hướng đầu tư vào những lĩnh vực có khả năng nâng cao năng suất. Điều đó cho thấy tăng trưởng về quy mô cần được đồng hành bằng sự cải thiện về năng suất, chất lượng sản phẩm, hiệu quả quản trị và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.

Từ tăng trưởng nhanh đến yêu cầu nâng chất lượng tăng trưởng

Khi thị trường mở rộng và Việt Nam hội nhập ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh về giá. Khả năng đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, an toàn, môi trường, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm xã hội, năng lực quản trị và tính minh bạch ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng trong việc tiếp cận khách hàng, nhà đầu tư và các thị trường quốc tế.

Một sản phẩm có thể có chất lượng tốt, nhưng để tham gia vào những chuỗi cung ứng có yêu cầu cao, doanh nghiệp còn cần khả năng chứng minh rằng chất lượng đó được hình thành từ một quá trình được kiểm soát, duy trì ổn định và có thể đánh giá. Đó cũng là lý do hệ thống tiêu chuẩn và hoạt động đánh giá sự phù hợp ngày càng có ý nghĩa trong nền kinh tế hiện đại. Tiêu chuẩn không đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật đối với sản phẩm, mà còn có thể giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình, kiểm soát rủi ro, cải thiện hiệu suất hoạt động và tạo dựng niềm tin với thị trường.

Sở hữu trí tuệ trở thành một nguồn lực cho phát triển

Song song với yêu cầu nâng cao năng suất và chất lượng, ngày 22/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 282/NQ-CP, ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Kết luận số 51-KL/TW ngày 17/6/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới. Nội dung của Nghị quyết được các cơ quan thông tin chính thức công bố ngày 23/9. Định hướng này cho thấy sở hữu trí tuệ ngày càng được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ bảo vệ quyền đối với sáng chế, nhãn hiệu hay kiểu dáng, mà còn gắn với đổi mới sáng tạo, hoạt động sản xuất kinh doanh và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đối với doanh nghiệp, thương hiệu, sáng chế, giải pháp kỹ thuật, thiết kế, phần mềm, quy trình sản xuất hay bí quyết công nghệ đều có thể trở thành những tài sản tạo ra giá trị. Tuy nhiên, xây dựng được tài sản trí tuệ mới chỉ là một phần của bài toán. Để thương hiệu có thể đứng vững trên thị trường, doanh nghiệp vẫn cần một nền tảng về chất lượng sản phẩm, năng suất và hệ thống quản trị đủ mạnh.

Tiêu chuẩn, chất lượng và sở hữu trí tuệ cần được nhìn trong cùng một chiến lược

Một thương hiệu mạnh khó có thể duy trì lâu dài nếu chất lượng sản phẩm không ổn định. Ngược lại, một doanh nghiệp có sản phẩm tốt nhưng không chú trọng bảo hộ tài sản trí tuệ, xây dựng thương hiệu hoặc chuẩn hóa hệ thống quản lý cũng có thể gặp hạn chế khi mở rộng thị trường. Trong bối cảnh đó, ba yếu tố tiêu chuẩn – chất lượng – sở hữu trí tuệ ngày càng có mối liên hệ chặt chẽ.

Tiêu chuẩn giúp doanh nghiệp xác lập những yêu cầu và phương pháp quản lý rõ ràng. Hệ thống quản lý giúp doanh nghiệp kiểm soát quá trình và duy trì chất lượng ổn định. Hoạt động đánh giá, chứng nhận tạo thêm cơ sở để khách hàng và đối tác nhận biết mức độ đáp ứng những yêu cầu xác định. Trong khi đó, sở hữu trí tuệ giúp doanh nghiệp bảo vệ và khai thác những giá trị được tạo ra từ đổi mới sáng tạo và thương hiệu. Khi những yếu tố này được triển khai đồng bộ, doanh nghiệp có thể chuyển dần từ mô hình cạnh tranh chủ yếu dựa vào chi phí thấp sang cạnh tranh bằng chất lượng, năng suất, công nghệ và giá trị thương hiệu.

Tăng trưởng nhanh nhưng doanh nghiệp cần chuẩn bị cho những tiêu chuẩn cao hơn

Dự báo tăng trưởng 7,8% cho năm 2026 cho thấy những tín hiệu tích cực của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh cũng đồng nghĩa với một môi trường kinh doanh có mức độ cạnh tranh ngày càng cao.

Trong giai đoạn mới, doanh nghiệp cần quan tâm đồng thời đến một số nền tảng: nâng năng suất và hiệu quả sử dụng nguồn lực; kiểm soát ổn định chất lượng sản phẩm, dịch vụ; xây dựng hệ thống quản trị phù hợp; đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; bảo vệ tài sản trí tuệ và thương hiệu; đồng thời chủ động tiếp cận các tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật của thị trường mục tiêu. Đây không chỉ là yêu cầu để đáp ứng quy định hay có thêm một chứng nhận, mà còn là quá trình giúp doanh nghiệp chuẩn hóa hoạt động, giảm rủi ro và củng cố năng lực cạnh tranh dài hạn.

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hướng tới tăng trưởng nhanh hơn nhưng đồng thời yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, hoạt động tiêu chuẩn hóa, đánh giá sự phù hợp, nâng cao năng suất chất lượng và đổi mới sáng tạo sẽ tiếp tục là những công cụ quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước cũng như quốc tế. Tăng trưởng tạo ra cơ hội. Nhưng để biến cơ hội thành năng lực cạnh tranh bền vững, doanh nghiệp cần không chỉ lớn nhanh mà còn phải lớn mạnh – bằng chất lượng, năng suất, quản trị và giá trị của chính thương hiệu mình.