Indonesia đã nhấn mạnh những cơ hội hợp tác đáng kể với thành phố Huế trong các lĩnh vực du lịch, thương mại, đầu tư, giáo dục và ngành Halal, qua đó định vị thành phố miền Trung Việt Nam này như một cửa ngõ tiềm năng để tiếp cận một trong những lĩnh vực kinh tế phát triển nhanh trên thế giới.

Ngày 23/9, tại thành phố Huế đã diễn ra Hội thảo về thị trường và các ngành công nghiệp Halal, do Vụ Trung Đông – Châu Phi thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam phối hợp với UBND thành phố Huế tổ chức.

Trung tâm Chứng nhận Halal Quốc gia (HALCERT) tham dự chương trình, cùng các cơ quan, tổ chức và đại biểu trao đổi về tiềm năng phát triển thị trường Halal, cơ hội hợp tác quốc tế và khả năng kết nối doanh nghiệp Việt Nam với hệ sinh thái Halal toàn cầu.

Tại hội thảo, ông Adam M. Tugio – Đại sứ Indonesia tại Việt Nam đã có những chia sẻ đáng chú ý về tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Indonesia trong nền kinh tế Halal, đặc biệt từ câu chuyện kết nối giữa Huế và Yogyakarta.

Chia sẻ của Đại sứ Adam M. Tugio 

Từ những điểm tương đồng về di sản đến cơ hội hợp tác mới

Theo chia sẻ của ông Adam M. Tugio, dù cách xa nhau về địa lý, Huế và Yogyakarta lại có nhiều nét tương đồng về lịch sử và văn hóa. Huế với Kinh thành, dòng sông Hương, ẩm thực cung đình, nghệ thuật truyền thống và sự trân trọng sâu sắc đối với lịch sử gợi lên nhiều điểm tương đồng với Yogyakarta – một trong những vùng đất lịch sử và văn hóa quan trọng của Indonesia. Yogyakarta vẫn bảo tồn Kraton – Cung điện của Quốc vương, nơi không chỉ là một di sản lịch sử mà còn tiếp tục hoạt động như một trung tâm văn hóa sống động trong hệ thống xã hội hiện đại của Indonesia.

Ông Adam M. Tugio nhấn mạnh rằng di sản không chỉ đơn thuần là những giá trị thuộc về quá khứ. Khi được gìn giữ và phát huy phù hợp, di sản có thể trở thành một tài sản chiến lược cho tương lai. Mối liên kết giữa hai địa phương không chỉ dừng ở sự tương đồng về văn hóa. Năm 2006, Huế và Yogyakarta đã ký Thư bày tỏ ý định thiết lập quan hệ thành phố kết nghĩa.

Theo Đại sứ, sau gần hai thập kỷ, đây là thời điểm phù hợp để làm mới mối quan hệ này, đưa hợp tác vượt ra ngoài các hoạt động giao lưu mang tính biểu tượng để hướng tới những chương trình kinh tế thực chất hơn. Trong đó, nền kinh tế Halal có thể trở thành một nền tảng quan trọng để kết nối hai địa phương.

Halal đã vượt ra ngoài phạm vi một thị trường ngách

Theo ông Adam M. Tugio, nền kinh tế Halal toàn cầu đã phát triển vượt xa phạm vi một thị trường chỉ phục vụ người tiêu dùng Hồi giáo. Ngày nay, Halal đã trở thành một hệ sinh thái kinh tế rộng lớn, bao gồm nhiều lĩnh vực như: thực phẩm và đồ uống; mỹ phẩm; dược phẩm; du lịch và dịch vụ lưu trú; thời trang; logistics; tài chính; dịch vụ số; chăm sóc sức khỏe và wellness.

Với hơn hai tỷ người Hồi giáo trên thế giới, tương đương khoảng một phần tư dân số toàn cầu, nhu cầu đối với các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với yêu cầu Halal là rất lớn và tiếp tục mở rộng. Tuy nhiên, theo Đại sứ, sức hấp dẫn của Halal ngày nay không chỉ đến từ quy mô của cộng đồng Hồi giáo.

Halal ngày càng gắn với những giá trị mang tính phổ quát như chất lượng, vệ sinh, nguồn cung ứng có trách nhiệm, tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và niềm tin của người tiêu dùng. Chính vì vậy, nhiều quốc gia có tỷ lệ người Hồi giáo không lớn như Thái Lan, Brazil, Hàn Quốc và Australia vẫn đang đầu tư mạnh vào sản xuất và chứng nhận Halal. Theo ông Adam M. Tugio, điều này cho thấy Halal đang trở thành một con đường chiến lược để các quốc gia và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chứng nhận Halal không chỉ là yêu cầu tuân thủ

Đại sứ Adam M. Tugio cũng chia sẻ về sự chuyển đổi của Indonesia trong nền kinh tế Halal.

Indonesia từng chủ yếu được biết đến như một thị trường tiêu dùng Halal quy mô lớn. Tuy nhiên, quốc gia này đang tích cực hướng tới vai trò nhà sản xuất, trung tâm đổi mới sáng tạo và một đầu mối quan trọng trong hệ sinh thái Halal quốc tế. Quá trình này được hỗ trợ bởi đầu tư vào hệ thống thể chế, tiêu chuẩn, chứng nhận, giáo dục, số hóa và phát triển thị trường, trong đó Cơ quan Đảm bảo Sản phẩm Halal Indonesia (BPJPH) giữ vai trò quan trọng.

Ông Adam M. Tugio lưu ý rằng doanh nghiệp Việt Nam không nên nhìn các yêu cầu của BPJPH đơn thuần như một rào cản hành chính. Các yêu cầu liên quan đến nguyên liệu, hồ sơ, khả năng truy xuất nguồn gốc, quy trình sản xuất và tính toàn vẹn của chuỗi cung ứng chính là những điều kiện quan trọng để sản phẩm xây dựng được niềm tin và tiếp cận các thị trường Hồi giáo. Theo Đại sứ, những yêu cầu này có thể được xem như một “tấm hộ chiếu” giúp doanh nghiệp tiếp cận các thị trường mới và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Việt Nam và Indonesia có nhiều lợi thế bổ trợ

Theo chia sẻ của ông Adam M. Tugio, Việt Nam cũng đang từng bước củng cố hệ sinh thái Halal trong nước, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế. Việt Nam có nhiều thế mạnh về năng lực sản xuất, nông nghiệp, thủy sản, thực phẩm chế biến và xuất khẩu. Trong khi đó, Indonesia sở hữu quy mô thị trường lớn, mạng lưới thương mại rộng, kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái Halal và hệ thống bảo đảm sản phẩm Halal ngày càng hoàn thiện.

Đại sứ cho rằng hai nền kinh tế có khả năng bổ trợ đáng kể cho nhau. Hợp tác giữa các cơ quan, tổ chức liên quan của Indonesia và Việt Nam trong lĩnh vực tiêu chuẩn, chứng nhận và bảo đảm Halal có thể góp phần giảm chi phí giao dịch, hạn chế những thủ tục trùng lặp và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường.

Huế có thể trở thành điểm kết nối tiềm năng

Theo ông Adam M. Tugio, Huế là một địa phương có nhiều điều kiện phù hợp để phát triển các mô hình hợp tác Halal. Với lịch sử cung đình, các di sản được UNESCO công nhận, nền ẩm thực đặc sắc và vị trí tại miền Trung Việt Nam, Huế có nhiều lợi thế trong phát triển du lịch văn hóa và du lịch trải nghiệm. Những yếu tố này phù hợp với nhu cầu của nhóm khách du lịch Hồi giáo đang ngày càng quan tâm đến trải nghiệm văn hóa, du lịch gia đình, chăm sóc sức khỏe và giáo dục.

Đại sứ nhấn mạnh rằng phát triển du lịch thân thiện với Halal không có nghĩa là thay đổi bản sắc của Huế. Thay vào đó, mục tiêu là giúp những giá trị nguyên bản của Huế trở nên dễ tiếp cận hơn đối với du khách đến từ Indonesia, Malaysia, Singapore, Brunei và khu vực Vùng Vịnh.

Hợp tác có thể bắt đầu từ du lịch, thực phẩm và logistics

Theo đề xuất của ông Adam M. Tugio, Huế và Yogyakarta có thể trước hết phát triển các chương trình du lịch di sản chung, tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn và nghề thủ công truyền thống. Trong đó, du lịch ẩm thực thân thiện với Halal là một hướng đi đáng chú ý. Ẩm thực Huế vốn nổi tiếng với sự tinh tế và bản sắc riêng. Việc phát triển các sản phẩm, nhà hàng và dịch vụ phù hợp với yêu cầu Halal có thể giúp thành phố mở rộng khả năng tiếp cận thị trường khách Hồi giáo mà vẫn duy trì được giá trị văn hóa đặc trưng.

Bên cạnh du lịch, thực phẩm, nông nghiệp và thủy sản cũng là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng hợp tác. Việt Nam là quốc gia xuất khẩu lớn về gạo, thủy sản, cà phê, trái cây nhiệt đới và thực phẩm chế biến; trong khi Indonesia vừa là thị trường tiêu dùng lớn, vừa có thể đóng vai trò cửa ngõ kết nối với các thị trường Hồi giáo khác.

Theo ông Adam M. Tugio, hai bên có thể hướng tới hợp tác trong chế biến thủy sản được chứng nhận Halal, cà phê đặc sản và các sản phẩm nông nghiệp có giá trị gia tăng cao. Qua đó, doanh nghiệp có thể từng bước chuyển từ xuất khẩu hàng hóa cơ bản sang tham gia các phân khúc có giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị Halal.

Tính toàn vẹn Halal không kết thúc tại nhà máy

Một nội dung khác được Đại sứ nhấn mạnh là vai trò của logistics và chuỗi cung ứng. Theo ông, bảo đảm tính toàn vẹn Halal không chỉ nằm ở khâu sản xuất mà còn liên quan đến quá trình vận chuyển, bảo quản, lưu kho và phân phối. Do đó, đầu tư vào hệ thống kho lạnh, logistics thông minh, kho bãi được phân tách phù hợp và hệ thống theo dõi số là những yếu tố quan trọng để hình thành một chuỗi cung ứng Halal đáng tin cậy. Điều này cũng mở ra khả năng để Huế trở thành một điểm kết nối tại miền Trung, hỗ trợ các nhà sản xuất Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế.

Hướng tới đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực

Trong dài hạn, ông Adam M. Tugio cho rằng Huế có thể nghiên cứu phát triển các cụm công nghiệp và đổi mới sáng tạo chuyên biệt liên quan đến thực phẩm chức năng, sản phẩm thảo dược, mỹ phẩm và chăm sóc sức khỏe. Những lĩnh vực này có thể tận dụng thế mạnh về y học truyền thống, nguồn nguyên liệu địa phương và tri thức bản địa để phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Song song với đó, giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực cần được coi là một nền tảng quan trọng.

Các trường đại học và cơ sở đào tạo nghề tại Huế và Yogyakarta có thể hợp tác trong các chương trình nghiên cứu về khoa học Halal, công nghệ thực phẩm, kinh tế văn hóa và quản trị chuỗi cung ứng. Theo Đại sứ, phát triển nền kinh tế Halal không chỉ cần chứng nhận mà còn cần nguồn nhân lực, công nghệ, hệ thống quản lý và năng lực đổi mới sáng tạo.

Halal – cầu nối giữa văn hóa, doanh nghiệp và thị trường

Khép lại chia sẻ tại hội thảo, ông Adam M. Tugio cho rằng nền kinh tế Halal không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ một yêu cầu về chứng nhận. Halal có thể trở thành một cây cầu kết nối văn hóa, doanh nghiệp, thị trường và con người.

Việc kết hợp năng lực sản xuất của Việt Nam với kinh nghiệm, quy mô thị trường và hệ sinh thái Halal của Indonesia có thể mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới trong du lịch, thương mại, nông nghiệp, thực phẩm, logistics, giáo dục và đổi mới sáng tạo. Đối với Huế và Yogyakarta, những điểm tương đồng về lịch sử và văn hóa có thể trở thành nền tảng để chuyển hóa giá trị di sản thành những cơ hội phát triển kinh tế thiết thực hơn.

Như câu nói của Indonesia được Đại sứ dẫn lại:

“Di mana ada kemauan, di situ ada jalan” – Có quyết tâm thì sẽ có con đường.

Tinh thần đó cũng tương đồng với câu tục ngữ Việt Nam:

“Có chí thì nên.”

Từ những chia sẻ tại hội thảo có thể thấy, việc tham gia thị trường Halal không chỉ đặt ra yêu cầu về sản phẩm, mà còn liên quan chặt chẽ tới tiêu chuẩn, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, năng lực quản lý và khả năng chứng minh sự phù hợp. Đây cũng là những nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao mức độ tin cậy, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị Halal toàn cầu.